AI Agent w firmie – jakie ryzyka prawne niesie autonomiczna sztuczna inteligencja?

Jeszcze niedawno sztuczna inteligencja była tylko narzędziem odpowiadającym na podstawowe pytania użytkownika. Człowiek wydawał polecenie, a system generował odpowiedź. Dziś pojawia się nowy trend – AI Agent. To rozwiązanie, które samodzielnie wykonuje zadania, podejmuje decyzje i komunikuje się z innymi systemami. Choć brzmi to jak spełnienie marzeń o automatyzacji, to dla prawników jest to również źródło nowych ryzyk.

AI Agent to pracownik, który działa przez całą dobę, nie potrzebuje urlopu i potrafi wykonywać wiele zadań jednocześnie. Problem polega na tym, że... nie jest człowiekiem, ani pracownikiem. Nie posiada zdolności prawnej, nie ponosi odpowiedzialności i nie można przypisać mu winy. Ale pomimo tego pozwalamy mu podejmować działania, które wywołują skutki prawne i biznesowe.

Czym różni się AI Agent od zwykłego narzędzia AI?

Większość przedsiębiorców zna narzędzia takie jak ChatGPT. AI Agent działa inaczej - nadajemy mu cel, a on samodzielnie planuje działania prowadzące do jego osiągnięcia. W dziale sprzedaży zwykły chatbot odpowie klientowi na pytanie, a AI Agent może przeanalizować zapytanie, przygotować ofertę, wysłać ją e-mailem, ustalić termin spotkania i zaktualizować dane w systemie CRM. Wszystko bez udziału człowieka. I ta właśnie autonomia powoduje problem.

Kto odpowiada za błędy AI Agenta?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań, ale odpowiedź jest stosunkowo prosta: odpowiedzialność nadal ponosi człowiek lub firma korzystająca z systemu. Prawo nie uznaje sztucznej inteligencji za samodzielny podmiot prawa. Jeśli AI Agent popełni błąd, wyśle nieprawidłową ofertę, naruszy prawa autorskie albo podejmie błędną decyzję wobec klienta, odpowiedzialność nie zniknie tylko dlatego, że działanie zostało zautomatyzowane. AI Agent może podejmować setki działań dziennie. Jedna błędna decyzja może zostać szybko powielona wielokrotnie, generując znaczne szkody.

AI Agent a RODO i dane osobowe

Kolejnym istotnym obszarem jest ochrona danych osobowych. AI Agent często działa na dużych zbiorach informacji i samodzielnie pobiera dane z różnych systemów. Szczególne ryzyko prawne dotyczy:

• profilowania użytkowników,

• automatycznego podejmowania decyzji,

• przekazywania danych do dostawców AI,

• przetwarzania danych wrażliwych.

W wielu przypadkach konieczne będzie przeprowadzenie oceny skutków dla ochrony danych (DPIA) oraz wdrożenie odpowiednich zabezpieczeń organizacyjnych i technicznych.

AI Act i obowiązki przedsiębiorców

Po wejściu w życie AI Act przedsiębiorcy muszą zwrócić szczególną uwagę na systemy wykorzystujące autonomiczną sztuczną inteligencję. Regulacja nie zakazuje stosowania AI Agentów, ale wymaga odpowiedniego zarządzania ryzykiem.

Jeżeli system wpływa na prawa lub sytuację osób fizycznych, może zostać zakwalifikowany jako system wysokiego ryzyka. W takim przypadku pojawią się dodatkowe obowiązki związane z dokumentacją, nadzorem i transparentnością. Firmy powinny wiedzieć:

• jakie systemy AI wykorzystują,

• jakie decyzje podejmują te systemy,

• kto sprawuje nad nimi nadzór,

• jakie skutki mogą wywołać błędne działania.

W przypadku autonomicznych systemów równie ważna jak efektywność jest zgodność z prawem.

Czy AI Agent może naruszać prawa autorskie?

Tak. Agent wyposażony w dostęp do internetu może tworzyć treści, grafiki lub dokumenty bazujące na istniejących materiałach. W niektórych sytuacjach może dojść do naruszenia praw autorskich lub wykorzystania chronionych treści bez odpowiedniej podstawy prawnej. Problem staje się szczególnie istotny w marketingu, tworzeniu dokumentacji czy generowaniu materiałów dla klientów. Przed publikacją lub wykorzystaniem efektów pracy AI warto zachować kontrolę człowieka nad całym procesem.

Jak bezpiecznie wdrożyć AI Agentów w firmie?

Nie chodzi o to, aby rezygnować z nowych technologii. Oczywiście AI Agent może znacząco zwiększyć efektywność organizacji. Kluczowe jest jednak odpowiednie przygotowanie.

W praktyce warto przeprowadzić audyt wykorzystywanych systemów AI oraz:

• określić zakres autonomii agenta,

• wdrożyć politykę korzystania z AI,

• przeszkolić pracowników,

• monitorować działania systemu,

• przeanalizować zgodność z RODO i AI Act.

Źle wdrożony AI Agent może stać się źródłem kosztownych problemów prawnych.

FAQ

1. Czy AI Agent może samodzielnie zawierać umowy?

Co do zasady skutki jego działań będą przypisywane przedsiębiorcy, który go wykorzystuje. Warto jednak precyzyjnie określić zakres jego uprawnień.

2. Czy AI Agent podlega AI Act?

Tak, w zależności od sposobu wykorzystania i poziomu ryzyka może podlegać obowiązkom wynikającym z AI Act.

3. Czy firma odpowiada za błędne decyzje AI Agenta?

Tak. Obecnie odpowiedzialność za działania systemów AI ponosi podmiot, który z nich korzysta.

Podsumowanie

AI Agent w firmie może stać się jednym z najważniejszych narzędzi biznesowych najbliższych lat. Jego autonomia pozwala automatyzować procesy na niespotykaną dotąd skalę, ale jednocześnie tworzy nowe ryzyka prawne związane z odpowiedzialnością, ochroną danych osobowych, prawami autorskimi i zgodnością z AI Act. Przedsiębiorcy, którzy już dziś zaczną budować procedury nadzoru nad sztuczną inteligencją, będą lepiej przygotowani na przyszłość niż ci, którzy potraktują AI wyłącznie jako technologiczną ciekawostkę.

Jeśli Twoja firma korzysta z rozwiązań opartych na AI i chcesz upewnić się, że działasz zgodnie z przepisami, warto to przeanalizować na spokojnie. Skontaktuj się ze mną – pomogę Ci ocenić ryzyka i przygotować praktyczne wdrożenie Agenta AI.

Paweł Janicki

Radca prawny IP LL.M.